
Kuchnia dopasowana do potrzeb to przede wszystkim taka, w której wysokość blatu i szafek odpowiada wzrostowi osób gotujących, kierunek pracy pasuje do ręki dominującej, a rozwiązania uwzględniają małe dzieci lub starszych domowników. Meble na wymiar pozwalają zmienić wiele z tych parametrów bez dużego wysiłku – pod warunkiem że ustali się je przed produkcją.
Dobrym punktem wyjścia jest krótka lista: kto mieszka w domu, kto gotuje najczęściej, ile ma wzrostu i czy ktoś ma szczególne potrzeby. Poniżej omawiamy najczęstsze sytuacje i to, jak przełożyć je na projekt.
Wysokość blatu i szafek a wzrost
Blat kuchenny ma zwykle 85–95 cm wysokości, a w meblach seryjnych dominuje dolna część tego zakresu. Często przytacza się praktyczną zasadę, że wygodny blat znajduje się orientacyjnie 10–15 cm poniżej łokcia osoby, która przy nim pracuje. Wysoka osoba przy zbyt niskim blacie szybko odczuje kręgosłup, niska przy zbyt wysokim – barki.
W kuchni na wymiar wysokość można regulować wyższym lub niższym cokołem, grubością blatu i wysokością korpusów. Gdy w domu gotują osoby o bardzo różnym wzroście, sprawdza się kompromis albo różne poziomy: na przykład podniesiona strefa zmywania i nieco niższy odcinek przy płycie, gdzie miesza się w garnkach.
Wysokie osoby powinny zwrócić uwagę także na okap i dolną krawędź szafek górnych. Okap zawieszony zbyt nisko łatwo uderzyć głową, a przy zbyt wysokim gorzej wyciąga opary. Instrukcja okapu określa dopuszczalną odległość od płyty i to ona wyznacza zakres, w którym można dopasować wysokość do wzrostu.
Przy szafkach górnych liczy się zasięg ręki. Niskim osobom przydadzą się podnośniki frontów zamiast drzwi otwieranych w bok oraz kosze opuszczane z górnej szafki. Szczegóły odległości i przejść opisujemy w poradniku o ergonomii w kuchni na wymiar.
Kuchnia dla osoby leworęcznej
Strefy pracy planuje się zwykle tak, żeby przygotowanie posiłku przebiegało płynnie od lodówki, przez zlew i blat, do płyty. Dla osoby leworęcznej wygodniejsze bywa lustrzane odbicie typowego układu. Warto przećwiczyć to w wyobraźni: którą ręką sięgasz po nóż, gdzie odkładasz umyte warzywa, z której strony stoi garnek.
Drobne decyzje mają tu duże znaczenie. Zmywarka po tej stronie zlewu, z której wygodnie odkłada się naczynia, drzwi szafek otwierane w stronę, która nie blokuje ręki dominującej, szuflada ze sztućcami w zasięgu tej ręki. W wielu lodówkach kierunek otwierania drzwi można zmienić – sprawdź to w instrukcji przed zaprojektowaniem zabudowy.
Jeśli w domu gotują osoby prawo- i leworęczne, dobrym rozwiązaniem są szuflady zamiast drzwi oraz odcinki wolnego blatu po obu stronach płyty i zlewu.
Gdy w domu są małe dzieci
Podstawą są zabezpieczenia: blokady szuflad i drzwi, zwłaszcza w szafce ze środkami czystości. Chemię lepiej przenieść z szafki pod zlewem do szafki wyżej lub zamykanej. Wiele płyt indukcyjnych ma funkcję blokady panelu, a piekarnik umieszczony w wysokim słupku trzyma gorące drzwi poza zasięgiem malucha.
Przydaje się też myślenie o kolejnych latach. Niska szuflada z kubkami i talerzykami dziecka pozwala mu samodzielnie nakrywać do stołu, a zaokrąglone narożniki blatu wyspy zmniejszają ryzyko uderzeń. Fronty łatwe do umycia i odporne na odciski oszczędzą sporo pracy.
Kuchnia dla seniorów i osób z ograniczoną sprawnością
Najważniejsze jest ograniczenie schylania i sięgania wysoko. Piekarnik i zmywarka podniesione do wysokości pasa, szuflady zamiast półek w dolnych szafkach i najczęściej używane rzeczy w strefie między biodrami a ramionami to rozwiązania, które doceni każdy, a seniorzy szczególnie.
Warto zadbać o uchwyty łatwe do chwycenia, mocne oświetlenie blatu, kontrast między krawędzią blatu a frontami oraz baterię z jedną długą dźwignią. Przejścia między zabudową a wyspą czy stołem zwykle planuje się orientacyjnie w przedziale 90–120 cm, a przy poruszaniu się o kulach lub na wózku potrzeba więcej miejsca. W takich przypadkach dobrze skonsultować projekt ze specjalistą od dostępności.
Pytania, które warto omówić z projektantem
- Kto gotuje najczęściej i ile ma wzrostu?
- Która ręka jest dominująca u osób gotujących?
- Czy w domu są małe dzieci lub zwierzęta?
- Czy ktoś ma problemy z kręgosłupem, stawami lub wzrokiem?
- Ile osób gotuje jednocześnie i czy potrzebne jest miejsce do siedzenia przy blacie?
- Jak długo planujesz korzystać z tej kuchni i czy potrzeby domowników mogą się w tym czasie zmienić?
Jak sprawdzić, czy wykonawca słucha
Dobry projektant sam dopytuje o wzrost, nawyki i domowników, zamiast od razu proponować standardowe wymiary. Jeśli szukasz wykonawcy pod hasłem kuchnie na zamówienie Kraków albo w innej okolicy, zwróć uwagę, czy na pierwszym spotkaniu padają takie pytania i czy ustalenia trafiają do projektu w postaci konkretnych wymiarów.
Pytania i odpowiedzi
Jak sprawdzić wygodną wysokość blatu przed zamówieniem?
Zmierz wysokość łokcia osoby gotującej i porównaj ją z blatami, przy których pracowało się wygodnie lub niewygodnie. Można też ustawić deskę na stabilnych podporach na kilku wysokościach i chwilę przy niej popracować.
Czy jeden blat może mieć różne wysokości?
Tak, w kuchni na wymiar to możliwe, choć komplikuje projekt i zwykle podnosi koszt. Częściej stosuje się jeden poziom dobrany jako kompromis i podwyższenie lub obniżenie wybranego odcinka, na przykład wyspy.
Czy kuchnię da się dostosować później?
Częściowo. Regulowane nóżki pozwalają zmienić wysokość w niewielkim zakresie, a fronty i wnętrza szafek można wymienić. Zmiana układu stref czy przeniesienie piekarnika jest już przebudową, dlatego warto przewidzieć potrzeby na kilka lat do przodu.
